De geur

Mijn kat denkt dat er een oneindige stroom kattenvoer achter het keukenkastdeurtje zit. Misschien overcompenseert het beest nogal op vertrouwen. Misschien is het gewoon een feit in zijn bestaan. Zelfs wanneer het tegendeel waar is.
De geur van kattenvoer uit blik brengt me onherroepelijk terug naar de keuken van mijn jeugd. Het is een kleine opgeruimde keuken. Waar ik mijn vingertoppen over het aluminium keukenblad laat glijden. Dit is de keuken van mijn moeder én de keuken van mijn oma. Hier is mijn eerste bewuste geurherinnering ontstaan. Eentje die ik nog altijd proef op mijn tong. De sterke smaak van rooibos. De kruiden die dansen op de bodem van mijn beker wanneer ik een slok neem.
Mijn opa achtte die thee heilzaam voor alles, of misschien wel tegen alles. De bijbel vuistdik voor hem op het kleine houten tafeltje bij het gasfornuis. In deze keuken begon na iedere maaltijd het ontstaan van de wereld. Mijn opa las voor. Monotoon en zwaar. Mijn oma keek serieus. Haar hoofd ingetogen naar voren gebogen. De rooibos dampt uit mijn beker. Het is een onbekende geur. Een geur die nog niet in andere huishoudens te vinden is. Na een tijdje verstommen de woorden van mijn opa. Hij legt het leeslint tussen de dunne tere bladzijde en slaat het boek dicht. De milde geur van zeep en ontsmettingsmiddel waait voorbij. “Amen” klinkt het tweetal. “Vrachtwagen” zeg ik.
Later sta ik in opnieuw in die keuken. Nu is hij van ons. Nu ben ik bijna volwassen. De geur van rooibos is vervangen door de geur van kattenvoer uit blik. Zonder die rooibos was kattenvoer nooit zo’n belangrijke geur voor me geworden. Ze zijn aan elkaar gelinkt zoals de wortels van familieleden verstrengeld zijn. Wortels die bij ons nooit zichtbaar zijn geworden. Laat staan voelbaar. Wat niet te zien of voelen valt, moet men dan maar ruiken.
Soms zit ik op de fiets de geur van spar op te snuiven en dan verschijnt er plotseling een walm van parfum die me abrupt terug de realiteit in helpt. Mensen met parfum zijn van het soort die ik het liefst ontloop. Zelfs langs een parfumwinkel waag ik me niet. Er zijn verschrikkelijke geuren die de krakelee aan onszelf moeten verbloemen. Die me afstotend op het verkeerde been zetten. Leugenachtige geuren die doen alsof er iets is dat er in werkelijkheid niet is. De deodorant die maskeert dat we zweten uit zenuwachtigheid. De potpourri op tafel die verzwijgt dat er weer gefrituurd is. Geweldige geuren hebben de eigenschap hard te moeten concurreren, dan wel compenseren. Geuren die me dronken maken van verlangen. De geur van de zon, van een liefde die gearriveerd is. De petrichor na een regenbui.
Ik zag ooit een interview met een chef-kok in wording die na een ongeluk met een auto haar reukvermogen verliest. Ze heeft dat in eerste instantie niet zo door tot ze haar lievelingstaart bakt naar het recept van haar oma. Ze proeft niets. Erger nog: de herinneringen aan haar oma zijn ineens mistig, verbogen en nauwelijks bereikbaar. Het maakt haar radeloos. Ze merkt dat ze heel veel herinneringen kwijt is. Herinneringen die haar vertellen wie ze is. Ons brein slaat in eerste instantie informatie op via de neus. Onbewust en op slinkse wijze maakt het een afdruk in onze hersenen die de rest van onze zintuigen daarna aanvullen met andere informatie. Zonder herinneringen is er geen vroegere jou, zonder geur besta je niet.
Sommige herinneringen buitelen over elkaar heen om gehoord te worden. De geur van witgouden haren in de zon. Ze zitten vast aan mijn zoon. De geur van zijn huid. Hoe hij neuriënd in het strandzand schelpen verzameld. De zilte geur van zee vermengd zich onbewust met de geur van ontsmettingsmiddel in het ziekenhuis. Toen ik hem voor het eerst in de ogen keek en wist dat het niemand anders dan hij had kunnen zijn.
Zijn geur. De zee. Ontsmettingsmiddel. Rooibos. Kattenvoer. Bevredigende geuren die in elkaar haken en me bij elkaar houden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s